BOŞALTIM SİSTEMİ ÜZERİNE - Lütfi Şahin ve Edebiyat
Canlılar arasındaki iletişimleri inceleyen insanlar, büyük bir uyumun var olduğunu görmüştür. Bu uyum hem canlıların kendi arasında ve hem de canlının birey bazında gerçekleşmektedir.
Ekosistem incelendiği zaman canlıların kendi besinlerini üreten bitkilerden kaynak alıp beslendikleri ve büyük bir beslenme döngüsü oluşturdukları görülmüştür. Bitkilerden beslenen canlıları diğer etcil canlılar yemekte ve bu etcil canlılarda bir başka canlı grubunun besinini teşkil etmektedir. Sonunda ölen canlıları da ayrıştırıcı bakteriler parçalamaktadır.
Canlılar gerek beslenme işlemlerinin sonucunda ve gerekse metabolik faaliyetlerinin sonucunda artık maddeler üretmektedirler. Bu artık maddelerin boşaltımının yapılması ise homeostatik denge açısından önem arz etmektedir.
Genellikle zehirli bir etkiye sahip bu boşaltım ürünleri, canlılarda bulunan boşaltım sistemleri vasıtasıyla dışarıya atılmaktadır. Bitkilerde özelleşmiş bir boşaltım sistemi bulunmamaktadır. Bitkilerin boşaltımda kullandığı stomalar gündüzleri oksijeni ve geceleri ise karbondioksiti dışarı atmaktadırlar. Aynı zamanda stomalar suyu gece ve gündüz atmaktadır. Lentisellerde su ve karbondioksit atımında aracılık eder. Hidatodlar su ve mineral maddelerin atımında önemli role sahiptirler. Yaprak ve meyve dökümü ile de organik ve inorganik madde atımı gerçekleşmektedir.
Tek hücrelilerde ise amonyak tüm yüzeyden difüzyonla ya da aktif taşıma ile atılır. Su ve karbondioksit tüm yüzeyden difüzyon ile atılır.
Omurgasız hayvanlardan olan sünger ve sölenterelerde amonyak tüm yüzeyden difüzyon ile ya da aktif taşıma ile atılır. Karbondioksit ve su tüm yüzeyden difüzyon vasıtasıyla atılır.
Hidrada ise bütün artıklar vücut boşluğuna ve oradan dışarı atılır.
Yassı solucanlarda amonyak tüm yüzeyden difüzyonla ya da aktif taşıma ile atılır. Karbondioksit tüm yüzeyden difüzyon aracılığıyla atılır. Su ise alev hücreleri vasıtasıyla atılır.
Halkalı solucanlarda karbondioksit tüm yüzeyden difüzyon aracılığı ile atılır. Su ve amonyak ise nefridiumlar vasıtasıyla atılır.
Görüldüğü gibi omurgasız hayvanlarda artık ürün olarak amonyak atılmaktadır. Gelişmiş canlılar olan omurgalılarda ise üre ve ürik asit artık madde olarak atılmaktadır. Bunlardan üre çok zehirli olup su ile atılması gerekir. Memelilerde görülen artık maddelerdendir. Ürik asit ise az zehirli olup az su gerektirir. Kuşlarda görülen artık maddelere örnektir.
Omurgalılarda boşaltım sisteminde böbrekler görev alır. Böbreklerin yanı sıra üreter, idrar kesesi ve üretrada boşaltımda görev yapar.
Omurgalılarda üç tip böbrek görülür. Bunlardan birinci tip olan Pronefroz Böbrek tipi balık ve kurbağaların embriyolarında görülür. Glomerulus mevcuttur. Kirpikli huni ve boşaltım kanalcığı vardır.
İkinci tip böbrek şekli olan Mezonefroz Böbrek tipi ise balık ve kurbağaların erginleri ile sürüngen, kuş ve memelilerin embriyolarında görülür. Glomerulus, bovvman kapsülü ve boşaltım kanalcığı mevcuttur.
Üçüncü tip olan Metanefroz Böbrek tipi ise sürüngen, kuş ve memelilerin erginlerinde görülür. Glomerulus, bovvman kapsülü, boşaltım kanalcığı ve henle kulpu bulunmaktadır.
Omurgalılarda akciğerler karbondioksiti atar. Safra kesesi ile safra tuzları atılır. Ter vasıtasıyla su atılır.
Omurgalılarda böbreklerden süzülen artık maddeler üreterler vasıtasıyla idrar kesesine gelirler. Burada bir miktar bekledikten sonra üretra aracılığıyla dışarı atılırlar.

LÜTFİ ŞAHİN

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 

Bu Sayfa Şunlarla Da İlgili Olabilir

  • lentisellerde su atımı (29/01/2017 14:32)