ASTRONOMİ MAKALELERİ Kategorisi - Lütfi Şahin ve Edebiyat
KategoriŞu anda ASTRONOMİ MAKALELERİ kategorisine ait sayfalara bakmaktasınız.
Bu kategoride toplam 2 içerik bulunuyor.
Temel ihtiyaçlarını karşılamak için değişik çabalar gösteren insanoğlunun, binlerce yıllık dönem içerisinde rahat yaşama ifadesini kullanması bitmemiştir. Rahat yaşama ifadesi her alanda olmuş ve bu da merak bakımından yüksek niceliğe sahip insanların hep kazanmalarına neden olmuştur.
Merak duyguları ast olarak tüm insanlar için geçerlidir. Ancak bazı insanlar için bu ifadenin karşılığı dev boyutlarda olmuştur. Belki avını daha rahat avlamak isteyen bir insanın merak ifadesi sonucu keskin aletleri bulması diğer insanlar için doğaldır; ancak günler boyu ve hatta yıllar boyu gökyüzünü inceleyen meraklı insanların yapmış oldukları çalışmalar, diğer insanları fazlaca alakadar etmemiştir.
Gökyüzünü inceleyen meraklı insanların aklında hep sorular olmuştur. Yıldız nedir? Gökyüzü nasıl bu şekilde durur? Daha ileriki yıllarda galaksiler ile ilgili, gezegenler ile ilgili ifadeler de olayın içerisine girmiş ve binleri, hatta milyonları bulan sorular kafaları kurcalamıştır.
Bu sorulardan bir tanesi de kainatın oluşma modelidir. Bu konu üzerine bir çok ifade tarih içerisinde yerini bulmuş olmasına rağmen son kullanılan ve bu gün içinde geçerliliği olan teorinin adı; "Big- Bang" ifadesidir. Bu ifadenin karşılığı ise "Büyük patlama" dır. Bütün kainatın bu büyük patlama ile oluştuğunu ifade eden Gamov'un düşüncesi, tüm astronomi bilginleri tarafından kabul görmektedir.
Yoğunluğu sonsuz olarak kabul edilen kozmik bir çekirdek patlamış ve bu patlamadan sonra madde ve enerji denklemi oluşmuştur. Yıldızlar, gezegenler ve galaksiler oluşmuş ve bu oluşum içerisinde devamlı birbirinden uzaklaşmışlardır. Bu gün radyo teleskopları ile yapılan çalışmalarda kırmızıya kayma tespit edilmektedir. Bu ifade ise kainatın büyük patlamadan günümüze kadar devamlı birbirinden uzaklaşan gök cisimlerinden oluştuğunu anlatmaktadır.
Burada kırmızıya kayma nedir? Bu ifadeyi biraz açmak istiyorum... Bildiğiniz üzere renk tayfında en az uzunluğa sahip renk mor ve en uzun dalga boyuna sahip dalga boyuna sahip olan renkte kırmızıdır. Eğer siz bir el feneri ile bir insana yaklaşacak olursanız, kısa dalga boyuna sahip mora kayma gerçekleşir ve o insan elindeki aletler ile size baktığı zaman foton taneciklerinin dalga boylarının en küçükleri ile karşılaşır. Eğer siz o kişiden uzaklaşacak olursanız, o zamanda en uzun dalga boyuna sahip olan kırmızıya kaymadan bahsedersiniz...
Büyük patlama sonucu madde ve zaman yaratılmıştır. Bir hiçten, bir yoktan her şey bir güç tarafından yaratılmıştır. Bu nedenden dolayı big-bang teoremi hakkında çok şey söylenmiş ve yazılmıştır. Ancak gerçeklik ifadesi ise herkes tarafından kabul görmektedir.
Tüm nesneler, büyük patlamada etrafa yayılan maddelerden oluşmuştur. Yani dünya'da, güneş'te ve diğer gök cisimleri de... Canlılarda bu maddelerin belli oranlarda birleşmesi sonucu oluşmuştur. Yani bir canlı oluşurken, sadece madde döngüsünde yer edinmektedir. Dünya'da ki azot miktarı değişmemekte, karbon miktarı değişmemekte, su miktarı değişmemekte... Sadece bir döngü oluşmaktadır. Bu nedenden dolayı diyebiliriz ki; insanlar da kainat ile aynı yaştadır, yani insanlar 15 milyar yaşındadır.
Bu ifade sadece insanlar için geçerli olmayıp, diğer canlı ve cansız tüm varlıklar içinde geçerlidir. Bizim bünyemizde olan azot, 10 milyar yıl önce de vardı, bizden sonra da olacak, ancak başka bir canlıda ya da doğada...

LÜTFİ ŞAHİN

Bulutsuz bir akşam üstü gökyüzüne baktığınız zaman gökyüzünde parlayan gökcisimlerini çıplak göz ile görmeniz mümkündür.Çıplak göz ile gördüğünüz bu gök cisimlerinin bir kısmı yıldız ve bir kısmı da gezegen olup büyük bir sistem içerisinde büyük bir denge içerisinde hareket etmektedirler.

Samanyolu adı verilen bu sistemler bütünü,kainatta yer alan milyarlarca galaksiden sadece birisine aittir.Yani Samanyolu Galaksisine…Kainatta tahmin edilen galaksi sayısının yüzmilyar olduğu tahmin edilmekte ve bu tahmin edilen sayının sadece bizim evrenimize ait sayı ifadesi olduğu belirtilmektedir.Bizim evrenimiz diyorum,bizim evrenimiz gibi bir çok evrenin var olduğu bilginler tarafından kabul edilmekte ve bu evrenlere paralel evrenler kuramı ile yaklaşılmaktadır.

Bizim evrenimize ait ve içerisinde yer aldığımız Samanyolu Galaksisi ise yaklaşık yüzmilyar yıldızdan ve bu yıldızlara ait gezegenlerden oluşmuştur.Samanyolu Galaksisine dikey bir şekilde bakılacak olunursa; disk şeklinde olduğu ve sarmal kollara sahip olduğu tespit edilir.Galaksinin çapı yaklaşık yüzbin ışık yılı (*) olup sarmal bir yapıya sahiptir.Galaksinin merkezinde çok büyük bir enerji yumağının olduğu tahmin edilmektedir.

Samanyolu Galaksisi önemli bir galaksi olma özelliğini ise,canlıların yaşadığı gezegeni,yani Dünya’yı barındırmasından kazanmaktadır.Şu ana kadar yapılan çalışmalar,Dünya dışındaki gezegenlerde hayatın olmadığı ve hayat için gerekli koşullarında olmadığını ortaya koymuştur.

Dünya gezegeninin de içerisinde yer aldığı sistem ise “Güneş Sistemi” adı ile adlandırılmaktadır.Güneş Sistemi kendisine bağlı dokuz gezegen ile beraber Samanyolu Galaksisinde yer almaktadır.Güneş,Samanyolu Galaksisinin merkezinden otuzbin ışık yılı mesafede bulunmaktadır.Galaksinin çapının yüzbin ışık yılı olduğu göz önüne alınırsa yarıçapının ellibin ışık yılı olduğu ortaya çıkar.Buda bize Güneş yıldızının,Samanyolu Galaksisinin dış kısmına daha yakın olduğunu göstermektedir.

Nasıl ki gezegenler yıldızların etrafında dönüyorsa,yıldızlarda galaksi merkezlerinin etrafında dönmektedir.Güneş yıldızı da Samanyolu Galaksisi etrafında dönmektedir.Bir dönüşünü ikiyüzyirmibeşmilyon yılda tamamlayan Güneş’in yaklaşık olarak ondokuz defa galaksi etrafında döndüğü tahmin edilmektedir.

Güneş’e komşu olan yıldızların içerisinde en yakın olanı “Promixa Centauri” 4.25 ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır.Kırmızı bir cüce olan Promixa Centauri dışında diğer komşu yıldızlar ise şunlardır;Sirius(8,6 ışık yılı),Epsilon Eridani(11 ışık yılı),Tau Ceti(11 ışık yılı)…

Güneş sisteminin oluşumu hakkında bir çok düşünce yer almakta,ancak hiçbirisi de tam bir cevap teşkil etmemektedir.Bu düşünceleri şu şekilde sıralayabiriz; Kant - Laplace Faraziyesi, Med - Cezir Teorisi, Anafor (Girdap) Teorisi, Kuiper Teorisi…

Ancak bu yıldızlar bütünü bu kadar bir açıklama ile ifade edilemeyecek kadar geniştir.Önemli olan ise yıldızlarda da olan büyük bir dengenin var olduğu gerçeğini görebilmektir…





(*)Işık yılı:Işığın bir yıl boyunca kat ettiği mesafedir.





FAYDALANILAN KAYNAKLAR:

1-Samanyolunda bir sistem,A. Kemerli,Sızıntı Dergisi,sayı 44

2-Sonsuz Uzaylar,Taşkın Tuna,Boğaziçi Yayınları,sayfa:147




LÜTFİ ŞAHİN