TÜRKÇE SORULARI Kategorisi - Lütfi Şahin ve Edebiyat
KategoriŞu anda TÜRKÇE SORULARI kategorisine ait sayfalara bakmaktasınız.
Bu kategoride toplam 6 içerik bulunuyor.
Canlı ve cansız varlıkları, duygu, düşünceleri ve kavramları anlatmak için kullanılan sözcüklere isim (ad) denir.

ÖRNEK: Masa, sıra, sandalye, Ahmet, Salih, İstanbul, Türkiye...

İsimler, anlamları yönünden üç kısımda incelenir.

İSİM ÇEŞİTLERİ

A. ANLAMLARINA GÖRE
(1)Varlıklara Verilişlerine Göre
(a) Özel Adlar
Evrendeki bir tek varlığı gösteren, her yönüyle bir benzeri daha bulunmayan varlıkları anlatan adlara özel adlar denir.
ÖRNEKLER: Türkiye, Konya, Samet, Fazıl...
(b) Cins Adlar
Aynı türden varlıkların tümünü birden gösteren adlardır.
NOT: Bir tür adı genel anlamda kullanıldığında türü oluşturan varlıkların tamamını anlatır.
ÖRNEKLER: Masalara fazla yaslanma. (Bütün masaları gösterir.)
Kitap insanın en yakın arkadaşıdır. (Tüm kitapları gösterir.)

NOT:Bir tür adı, bazen o türün yalnızca bir veya birkaçını gösterir.
ÖRNEKLER: Kedi karnını doyuruyordu. (Tek bir kediyi gösteriyor.)
Kitap, Kurtuluş Savaşı yıllarını konu ediyordu. (Bir tek kitabı gösterir.)

NOT: Dünya, güneş, ay” sözcükleri gökbilim terimi olarak kullanılırsa özel ad anlamı kazanır.
ÖRNEKLER: Dünya, Güneş’ in uydusudur; Ay’ da Dünya’ nın. ( Özel ad )
Pencereden içeri güneş girdi. ( Tür adı )

(2) Varlıkların Oluşlarına Göre
(a) Somut Adlar
Beş duyu organından en az biriyle algılanabilen varlık, nesne, ve kavramları göstermeye yarayan adlardır.
ÖRNEKLER: Masa, sıra, sandalye gibi.
(b) Soyut Adlar
Duyu organları yoluyla algılanamayan; fakat zihinde var olan kavramları göstermeye yarayan adlardır.
ÖRNEKLER: Sevgi, öfke, akıl gibi.
(c) İş ve Eylem Adları
Bir eylemden mastar ekiyle (-ma, -me, -mak, -mek; -ış, -iş, -uş, -üş) ekleriyle türetilen ve eylem anlamlarını koruyan adlardır. Bu adlara “isimfiil ve adeylem” de denir.
ÖRNEKLER: Yemek yemek.

(3) Varlıkların Sayılarına Göre
(a) Tekil Adlar
Çoğul eki almamış, aynı türden bir tek varlığı gösteren adlardır.
ÖRNEKLER: Kedi, köpek, sandalye gibi.
(b)Çoğul Adlar
Aynı türden birçok varlığı gösteren adlardır. Adlar “ –ler, -lar” çoğul ekiyle çoğullanabilir.
ÖRNEKLER: Masalar, sıralar, köpekler gibi.
(b)Topluluk Adları
Biçimce tekil oldukları halde anlamca çoğul olan adlardır.
Uyarı: Topluluk Adları da cins adları gibi çoğullanabilir.
ÖRNEKLER: Ordu, sınıf, toplum gibi.

NOT: Kimi kullanımlarda yer ve bina adları ad aktarması yoluyla topluluk adı anlamı kazanır. Bunlar topluluk adı olmayıp, ad aktarması yoluyla topluluk adı anlamı kazanan adlar olarak anılır.
ÖRNEKLER: Okul, yarın konsere gidecek.
Meclis, gelecek hafta toplanıyor.

b. YAPILARINA GÖRE ADLAR

(1) Basit İsim
Yapım eki almamış, kök halindeki isimlere basit isimler denir.
NOT:Basit isimler genellikle tek hecelidirler. ( kuş, dal, at, süt)
NOT: İki heceli basit isimlerin sayısı da çoktur. (tabak, çatal)
NOT: Üç heceli basit isimler azdır.( kurbağa, kelebek, tencere)

(2) Türemiş İsim
İsim veya fiil kök ve gövdelerine tapım eki getirilerek meydana getirilen isimlerdir.
(a) İsimden Türemiş İsimler
İsim kök ya da gövdelerine yapım eki getirilmesiyle türetilir.
ÖRNEKLER: Çocuk-luk , öğren-ci, göz-lük
(b) Sıfattan Türemiş İsimler
Sıfat kök veya gövdelerine –lik ekinin getirilmesiyle sıfattan türemiş isim yapılır.
ÖRNEKLER: Sarı-lık, bozuk-luk
(c) Fiilden Türemiş İsimler
Fiil kök veya gövdelerine yapım eki getirilerek türetilir.
ÖRNEKLER: Yaz-gı, duy-gu
(d) Yansımadan Türemiş İsimler
Tabiattaki sesleri yansılama yoluyla meydana gelmiş isimlerdir. Yansıma köklerine –(i)l ya da –(ı)r eklerinden biri, ardından da –tı, -ti eklerinin getirilmesiyle yapılır.

(3) Birleşik İsim
İki veya daha fazla kelimenin yeni anlam verecek biçimde bir araya gelerek, birleşip kaynaşmasından meydana gelen isimlere denir.
Örnek: Ayakkabı, gecekondu, babaanne, Hanımeli
NOT:Birleşik isimler ayrı yazılırlarsa kelimeler kendi anlamlarını ifade eder.
(LÜTFİ ŞAHİN)

08/07/2014 4:04
Dilimizdeki iki heceli bazı sözcükler, ünlü ile başlıyan bir ek aldıkları zaman ikinci hecedeki ünlüler düşer. Bu olaya ünlü düşmesi denir. Konuyu daha iyi anlayabilmek için aşağıdaki örnekleri incelemeniz uygun olacaktır.

ÖRNEK 1: Ahmet babasının emrine boyunu büktü. (boyunu yanlış bir şekilde kullanılmış)
Ahmet babasının emrine boynunu büktü. (boynu doğru bir şekilde kullanılmış)
Örneklerden anlaşılacağı üzere boyun kelimesinin sonuna ünlü ile başlıyan bir ek getirilmiş ve ünlü harf düşmüştür. Boyun, boynu olmuştur.

ÖRNEK 2: Ben sana ömürümü verdim. (ömürü yanlış bir şekilde kullanılmış)
Ben sana ömrümü verdim. (ömrümü doğru bir şekilde kullanılmış)
Örneklerden anlaşılacağı üzere ömür kelimesinin sonuna ünlü ile başlıyan bir ek getirilmiş ve ünlü harf düşmüştür. Ömür, ömrü olmuştur.
(lütfi şahin)

Sert ünsüz harfler olan p, ç, t, k, f, h, s, ş ile biten sözcüklere c,d, g ünsüzleriyle başlayan bir ek getirildiğinde ekin başındaki yumuşak ünsüzler ç, t ve k harflerine dönüşürler. Bu olaya ünsüz benzeşmesi denir.

ÖRNEK 1: Ahmet sokakda elma satıyor. (sokakda yanlış yazılmıştır)
Ahmet sokakta elma satıyor. (sokakta doğru yazılmış şekildir, d harfi t harfine dönüşmüştür)


ÖRNEK 2: Bu işi sabahdan yapacağım. (sabahdan yanlış yazılmıştır)
Bu işi sabahtan yapacağım. (sabahtan doğru yazılmış şekildir, d harfi t harfine dönüşmüştür)
(lütfi şahin)

Türkçe'de ünsüz harflerin kullanılması ile ilgili olarak aşağıdaki kurallara uyulması gerekmektedir. Bunlar:

-Türkçe sözcüklerin köklerinde aynı iki ünsüz yan yana bulunamaz. Örneğin; lezzet kelimesinde iki tane aynı ünsüz yani z harfi yan yana kullanılmıştır. Dolayısıyla lezzet kelimesi Türkçe bir kelime değildir.

-Türkçe sözcükler iki ünsüzle başlayamaz. Örneğin; plan kelimesinde başlangıçta p ve l ünsüzleri kullanılmış, buradan plan kelimesinin Türkçe bir sözcük olmadığı sonucunu buluruz.

-Türkçe sözcüklerin başında ğ harfi bulunmaz. Ğ harfi ya kelimenin ortasında ya da sonunda bulunur.

-Türkçe sözcüklerde j harfi bulunmaz. Örneğin; jeton ve baraj kelimelerinin ikisinde de j harfi var, dolayısıyla bu kelimeler Türkçe kelimeler değillerdir.

-Türkçe sözcüklerin sonunda süreksiz yumuşak ünsüzler olan b, c, d ve g harfleri bulunmaz, bu ünsüzlerin yerine süreksiz sert ünsüzler olan p, ç, t ve k harfleri yazılır. Örneğin; çeşid şeklinde bir kelime yoktur, bunun yerine çeşit diye yazılır.

(lütfi şahin)

08/07/2014 0:57
21 tane ünsüz (sessiz) harf vardır. Bu harfler şunlardır: b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z harfleridir. Bunlar kendi arasında 2 ye ayrılarak incelenir. Bu sınıflandırma şu şekildedir:

-SERT ÜNSÜZLER: ç, f, h, k, p, s, ş, t şeklinde yazabiliriz. Bu harflerde 2 sınıfa ayrılırlar:
A-Sürekli Sert Ünsüzler: f, h, s, ş şeklinde sıralanabilir.
B-Süreksiz Sert Ünsüzler: p, ç, t, k şeklinde sıralanabilir.

-YUMUŞAK ÜNSÜZLER: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z şeklinde sıralanabilir. Bu ünsüzlerde 2 sınıfa ayrılırlar:
A-Sürekli Yumuşak Ünsüzler: ğ, j, l, m, n, r, v, y, z şeklinde sıralanabilir.
B-Süreksiz Yumuşak Ünsüzler: b, c, d, g şeklinde sıralanabilir.

(LÜTFİ ŞAHİN)

Sayfaya Git: [1/2] 1 2 Sonraki