KENDİNİZE ÇOKLU ZEKANIZ İLE YÖN VERİN - Lütfi Şahin ve Edebiyat
Toplumlar arası ilişkiler göz önüne alındığında, zeki denilen ve IQ ifadesi yüksek diye tabir edilen bazı insanların hayatta bazen başarılı olamadığı ve değişik sorunlara yol açtıkları gözlemlenmiştir. Bu durum psikologları ve sosyologları endişelendirmiş ve konu ile ilgili araştırmalar yapmaya yönlendirmiştir.
Kendisi bir öğrenme psikoloğu olan Howard Gardner adlı kişi, yapmış olduğu çalışmalar neticesinde insan beyninin zannedildiği gibi tek düşünce bütününden oluşmadığı, aksineçok farklı düşüncelerin bütününü oluşturacak şekilde bölümlerden oluştuğunu ifade etmiştir. Profosör Gardner 1983 yılında yazmış olduğu "aklın çerçeveleri" adlı eserinde bunu dile getirmiş, zekayı yeniden ele almıştır. Gardner eserinde bilim adamlarının zekayı yanlış ele aldıklarını da belirtmiştir.
Sadece IQ ile insanın ele alınamıyacağını belirten Gardner, insanın yedi tip zekayı da bünyesinde taşıdığını ifade etmiştir. Gardner'in tanımladığı zeka tipleri şu şekilde olmuştur:
1-Sözel-Dilsel Zeka
2-Mantıksal-Matematiksel Zeka
3-Görsel-Mekansal Zeka
4-Bedensel-Kinestetik Zeka
5-Müziksel-Ritmik Zeka
6-Kişisel-İçsel Zeka
7-Kişilerarası-Sosyal Zeka
1995 yılından itibaren bu zeka modellerine sekizinci tip olan "Doğa-Varoluşcu Zeka" eklenmiştir.
Gelişim süreci içerisinde bu modellemeler kabul görmüş ve öncelikli olarak gelişmiş ülkelerdeki eğitim ifadesi tarz değiştirmiştir. Daha önce gelişim modeli olarak sadece sözel ve mantıksal verilerin ölçümünün yapılarak ortaya sunulduğu IQ ifadesinin öneminden bahseden eğitimciler, artık resim ile uğraşacak bireylerde görsel-mekansal zekanın, sporcularda ve antranörlerde bedensel-kinestetik zekanın, müzisyenlerde müziksel-ritmik zekanın, psikolojiye merak sarmış kişilerde kişisel-içsel zekanın, yönetim kademesinde bulunacaklarda kişilerarası-sosyal zekanın, doğanın yapısına merak saranlarda ise doğa-varoluşcu zekanın gelişimlerinden söz etmeye başlamışlardır.
Burada diyebilirsinizki;insanda bu zeka tiplerinden sadece bir tanesi mi gelişmiştir? Tabi ki hayır. İnsanda bu zeka tiplerinin hepsi bulunmaktadır, ancak bir tanesi ya da bir kaç tanesi ön plana çıkmaktadır. Örneğin Fatih Terim hem görsel-mekansal zekasını hem bedensel-kinestetik zekasını ve hem de kişilerarası-sosyal zekasını dengeli bir biçimde kullanmayı başarmıştır. Başka bir örnek olarak Neşet Ertaş'ı verebiliriz. Neşet Ertaş hem bedensel-kinestetik zekasını ve hem de müziksel-ritmik zekasını etkin bir şekilde kullanmayı başarmıştır.
Bizler de hayatımız içerisinde bu zeka tiplerimizi sık sık kullanırız. Ancak her birimizde biri ya da bir kaçı ön plana çıkmıştır. Alış-veriş yaparken mantıksal-matematiksel zekamızı kullandığımız gibi, bir edebiyatçının sözlerini anlamak için sözel-dilsel zekamızı kullanırız. Evimizde çocuğumuza bir şeyler anlatırken kişilerarası-sosyal zekamız devreye girer. Arkadaşlarımızla futbol oynarken bedensel-kinestetik zekamız devreye girer. Bu örnekleri yüzlere ve hatta binlere dayandırmamızmümkündür.
Eğer ki zeka tiplerimizden birisini değilde aktif olarak çoğunu kullanmak istiyorsak empati duygularımızı ön plana çıkarmamız gerekecektir. Bir tabloya bakarken sadece görsel-mekansal zekamız ile bakmamalı, aynı zamanda bir matematikçi nasıl bakar? Bir psikolog bu tabloya ne gibi anlamlar yükler?Bu ve buna benzer soru ifadeleri ile iç dünyamızda yer alan zeka modellerimizin gelişimine katkıda bulunabiliriz. Hani bir söz vardır;"olaylar görenedir görene, köre ne." İşte bu ifade açısından ele alacak olursakta çok yönlü bakmak için çok yönlü yaşamak gereklidir. Çok yönlü yaşam ise bize çok yönlü zeka ile cevap bulmamızı sağlayacaktır.

LÜTFİ ŞAHİN

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu